gokceada-tarihi

Gökçeada Tarihi

Bilinen eski adıyla İmroz, 1974’ten bu yana kullanılan adıyla Gökçeada’nın tarihi çok eski kültür ve medeniyetlere dayanıyor. Antik Yunan tarihinden bu yana Yüce Ana Tanrıça anlamında kullanılan “İmaura” kelimesinin zaman içerisinde evrilmesiyle İmroz olarak anılmaya başlanmış.

Çorak toprakların bereket tanrısı olarak mitolojideki yerini alan Imbrasos’un bolluk diyarı olarak tanımlanan Gökçeada, Homeros’un İlyada Destanı’nda da yerini alan hem tarihi hem de mitolojik açıdan önemli bir değere sahiptir. Homeros, İlyada Destanı’nda Gökçeada’yı denizler tanrısı Poseidon’un adası olarak anlatmıştır.

 

FARKLI MEDENİYETLER

Milattan önce İyonlar’ın hakim olduğu topraklarda bulunan İmroz, daha sonraki yıllarda Akarlar ve Dorlar tarafından işgal edilmiştir. Orta Avrupa’dan gelen akınlarla sürekli el değiştiren İmroz’da daha önce de insan varlığı olduğu düşünülmektedir. Yunanlılar’ın Hellas olarak adlandırdığı topraklarda önemli bir konumda bulunan Gökçeada, adadaki mevcut nüfusu dışlamayarak yerli halkı Leleges, Tirsin veya Pelasg olarak adlandırmıştır. Tarih boyunca Yunan hükümdarlığından öncesinde var olan bu halka Prohen ismi verilmiştir.

 

ÇORAK TOPRAKLARIN BEREKET TANRISI

Çorak toprakların bereket tanrısı olarak tanımlanan  Imbrasos’un bolluk diyarı olarak tanımladığı İmroz adının bu nedenle uzun yıllar boyunca ada için kullanıldığı sanılmaktadır. Zaman içerisinde çok kez akınlara uğrayan İmroz’da yeni gelen kavimler ile Prohenler’in kaynaştığı ve oluşan yeni topluma ise Miken Uygarlığı ismi verildiği Homeros’un destanlarında da belirtilmiştir.

Milattan Önce 480’li yıllardan itibaren adada Yunan uygarlığı hakimiyetini hissettirmeye başlamış ve giderek Hellenistik bir medeniyet karakteri adaya hakim olmuştur. Bu dönemlerde Limni ve İmroz, her ne kadar Atina’ya bağlı olan adalar olsalar da bağımsızlıklarını sürdürmüşlerdir.

Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasının ardından Doğu Roma İmparatorluğu yani bilinen adıyla Bizans İmparatorluğu’nun himayesine giren İmroz, Türk akınları ile birlikte Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Bir dönem denizlerde etkili olan donanmalara sahip Venedik ve Cenevizliler’in hakimiyetine de giren Gökçeada, 1456 yılında dönemin padişahı Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. 471 yıl boyunca Osmanlı himayesinde kalan Gökçeada, Kanuni Sultan Süleyman’ın emri ile vakıf haline getirilmiş ve Limni’den ayrılarak kaza durumuna gelmiştir.

 

YAKIN GÖKÇEADA TARİHİ

Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılma dönemine girmesi ile birlikte 18 Ekim 1912 yılında Yunanistan tarafından işgal edilen Gökçeada, Birinci Dünya Savaşı boyunca İtilaf devletlerine askeri anlamda karargah görevi görmüştür.

10 Ağustos 1920 yılında imzalanan ve Osmanlı Devleti’nin topraklarının paylaşılmasını öngören Sevr Anlaşması uyarınca, Osmanlı Devleti İmroz(Gökçeada) ve Tenedos(Bozcaada) üzerindeki hakimiyetini Yunanistan’a bırakmaya zorlanmıştır. Ancak antlaşmanın geçerlilik kazanmaması nedeniyle ve 22 Eylül 1923’te yapılan Lozan Barış Antlaşması ile her iki adanın Türkiye Cumhuriyeti’ne devredilmesi kararlaştırılmıştır.

1927 yılında çıkarılan Mahalli İdareler Kanunu uyarınca adadaki Rum özerkliği ortadan kaldırılmıştır. Bu yasalar kapsamında Rumca veya Yunanca eğitim sürdüren okullar devlet kontrolüne alınmış ve varlık vergileri getirilmiştir.

Bu dönemden sonra sıkça Türk yerleşimcilerin adaya gönderilmesi ile birlikte adadaki Türk nüfus artmaya başlamıştır. 1951 yılında NATO tarafından güvenli bölge olarak tanımlanan Gökçeada’da 1958 yılında başlayan Kıbrıs sorunları nedeniyle tansiyon artmıştır.

1961 yılında çıkan plesibit söylentileri ve Yunan hükümetinin desteğiyle Rumlar’ın adadaki toprakları satın alma çabaları nedeniyle Rumların arazi almaları yasaklanmıştır.

1974 yılında Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından düzenlenen Kıbrıs Barış Harekatı ile birlikte Rumlar’ın adadan göçü başlamıştır. Mübadele yılları boyunca adadaki nüfus oldukça azalmış, adanın tam ortasında yer alan bir zamanlar Türkiye’nin en büyük köyü olarak adlandırılan Dereköy neredeyse tamamıyla terk edilmiştir.

Yorumunuzu Yazın

E-posta adresiniz paylaşılmayacaktır, lütfen tüm alanları doğru şekilde doldurunuz.